Ashtanga is een vloeiende vorm van yoga waarbij je een vaste reeks houdingen verbindt met je ademhaling. Elke inademing en uitademing leidt een beweging in — je stroomt van houding naar houding in plaats van los te stretchen. Die vaste volgorde is geen keurslijf, maar juist een geschenk: je hoeft nooit na te denken over 'wat komt er nu', waardoor je hoofd stil wordt en je lichaam de weg vanzelf leert kennen.
Het woord 'ashtanga' betekent letterlijk 'acht ledematen' (asta = acht, anga = lid). Het verwijst naar het achtvoudige pad van de wijze Patanjali. De houdingen op je mat — de asana's — zijn maar één van die acht. Adem, aandacht, ethiek en rust horen er evengoed bij. Ashtanga is dus veel meer dan lichaamsbeweging; het is een compleet pad dat je een leven lang kunt bewandelen.
Jij bepaalt hoe zwaar of zacht
Dit is misschien wel het belangrijkste om te weten: niet de docent bepaalt hoe pittig je les is, maar jij. Ashtanga is een ademgeleide praktijk. Je beweegt op het ritme van je eigen ademhaling — rustig als je rustig wilt, krachtiger als je daar zin in hebt. Zolang de adem kalm blijft, ben je precies goed bezig.
De praktijk rust op drie eenvoudige ankers, samen 'tristana' genoemd: de ademhaling, de bandha's (subtiele spierspanning die je licht en stabiel maakt) en de drishti (een vast punt om naar te kijken). Meer heb je niet nodig. Die drie maken van elke les een bewegende meditatie, hoe zacht of hoe stevig je ook oefent.
In een Mysore-stijl les zie je dat mooi: iedereen oefent tegelijk in dezelfde ruimte, maar elk op zijn eigen tempo en niveau. De docent loopt rond en helpt jou persoonlijk, precies waar jíj bent. Geen wedstrijd, geen 'bijblijven met de groep' — alleen jij, je adem en je mat.
En voor de doorwinterde Ashtangi?
Ben je al langer thuis op de mat, dan weet je: de reeks blijft nooit hetzelfde, ook al verandert de volgorde niet. Dezelfde houding voelt elke dag anders. De diepgang zit in de verfijning — die ene ademhaling, dat ene punt van aandacht, die subtiele bandha die alles laat kloppen.
De basisreeks heet niet voor niets Yoga Chikitsa: yogatherapie. Ze blijft je lichaam zuiveren en openen, jaar na jaar. En achter de asana's wachten de andere zeven ledematen: adembeheersing, terugtrekken van de zintuigen, concentratie, meditatie. Ashtanga is een pad dat nooit 'af' is — en juist dat maakt het de moeite waard om te blijven beoefenen.
